Het netwerk van Daniël Termont

13.02.2011

Gentse burgemeester bezit indrukwekkend adresboek in wereld van energie, havens en politiek

Volkse burgemeester èn invloedrijke power broker achter de schermen. Daniël Termont (sp.a) speelt moeiteloos beide rollen. Dat mocht de Vlaamse handelsmissie naar de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Qatar afgelopen week nog eens ondervinden. Veel meer dan Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) was Termont de onmisbare schakel in de delegatie. Van de emir van Qatar over belangrijke eurocommissarissen tot de toplui van 's werelds grootste energiereuzen, allemaal staan ze in het indrukwekkende adresboekje van Termont.

De grillen van een piepkleine, steenrijke oliestaat. Ondanks een vertrouwensband met Qatar, een gevolg van de gasleveringen uit het emiraat aan de haven van Zeebrugge, ontsnapte zelfs Daniël Termont er deze week niet aan. De voorzitter van gasnetbeheerder Fluxys had in de Golfstaat zijn handtekening moeten zetten onder een nieuwe deal met de Qatarezen. Het plan was dat gastankers die in Zeebrugge komen lossen, op hun terugweg naar Qatar Belgisch zoet water zouden meenemen. Het water voor de droge woestijnstaat zou geleverd worden door het intercommunale waterbedrijf TMWV, waarvan Termont ondervoorzitter is. Aangekomen in Doha bleek van een akkoord plots geen sprake meer. De Qatarezen wilden naar eigen zeggen eerst uitzoeken of het project voor hen wel commercieel rendabel is. Maar de deal is in geen geval definitief van de baan, klonk het. In de wandelgangen was te horen dat Qatar vooral nog wat tijd wilde kopen. De nieuwe Qatarese minister van Energie is amper een maand in functie en zou zich nog onvoldoende hebben kunnen inwerken in het dossier.

Niet dat Termont plots overbodig geworden was in de entourage van Kris Peeters. De grootste Vlaamse belangen in de twee steenrijke Golfstaatjes, havens en energie, lopen verbazend gelijk met de twee pijlers van het netwerk van de Vlaamse burgemeester. Daniël Termont is vandaag bijna tien jaar voorzitter van de gemeentelijke holding Publigas, die voor 90 procent eigenaar is van Fluxys. Sinds een paar jaar is Termont ook voorzitter van Fluxys. Dat maakt hem verantwoordelijk voor bijna 4.000 kilometer gaspijpleidingen in ons land en een belangrijke terminal voor gasopslag in de haven van Zeebrugge. Termont is wel nog alleen baas over de buizen, niet langer over de gashandel. Publigas verkocht begin 2009 zijn belang in gasdistributeur Distrigas voor 1,5 miljard euro aan de Italiaanse energiegroep ENI. Termont hield er volgens insiders een goede relatie aan over met ENI-topman Paolo Scaroni. Dat contact kan mogelijk nog vruchten afwerpen bij toekomstige onderhandelingen, want Fluxys deed onlangs nog een bod op enkele activa van ENI. Distrigas sloot de voorbije jaren belangrijke contracten met Qatar voor de verscheping van vloeibaar aardgas (LNG) naar Zeebrugge. Daarbij zorgde Fluxys voor een flinke uitbreiding van de beschikbare opslagcapaciteit in zijn terminal in Zeebrugge. Uit die periode dateren ook de contacten van Termont met de rechtstreekse entourage van de emir van Qatar, Hamad bin Khalifa al Thani. Onlangs kwamen daar belangrijke voorakkoorden met het Noorse Statoil en het Russische Gazprom bij. Beide gasreuzen krijgen toegang tot de ondergrondse Fluxys-site voor gasopslag in Loenhout in de Kempen. De onderhandelingen over de deals brachten Termont tot in het bureau van de CEO van Statoil, Helge Lund. De twee kenden elkaar nog van vroeger, want Lund was voor de verkoop aan ENI geïnteresseerd in een overname van Distrigas. Ook Lunds tegenhanger bij Gazprom, Aleksej Miller, kent Termont goed, net als de huidige Russische president en gewezen Gazprom-topman Dmitri Medvedev.

Achter al die akkoorden huist een dubbele strategie: drie van de grootste gasproducerende landen, Qatar, Noorwegen en Rusland, duurzaam aan zich binden en zo van België een centrale spil in de Europese aardgashandel maken. Daarom onderhoudt Termont ook goede contacten met federaal premier Yves Leterme (CD&V) en minister van Energie Paul Magnette (PS). 'Termont heeft bij allebei gepleit voor het voeren van een actieve gasdiplomatie. Dat is uitgemond in een federaal actieplan voor de rol van België als draaischijf voor aardgas. Recente bezoeken van Leterme aan Moskou en minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere aan Oslo moeten in dat licht gezien worden', aldus een kenner van de Belgische energiesector. Met de Franse nutsreus GDF/Suez voerde Termont een jarenlange heroïsche strijd om de controle over Fluxys. Dat Termont vorig jaar zijn slag thuishaalde, is weinigen in de energiesector gegeven. Het leverde de sluwe dossiervreter het eeuwige respect op van de Franse GDF Suez-topman Gerard Mestrallet en zijn Belgische rechterhand, Electrabel-baas Jean-Pierre Hansen. Maar vrienden zullen de drie wel nooit worden. 'Daarvoor heeft Electrabel in het verleden iets te veel geld verdiend op de rug van de Belgen', liet Termont onlangs optekenen in De Morgen. Nu Fluxys definitief verlost is van de Franse slagschaduw, wil Termont zich de komende jaren op het buitenlandse overnamepad wagen. Daarbij kan zijn wijdvertakte internationale netwerk in de energiesector als hulpmiddel dienen. Met het Canadese La Caisse werd al een financiële partner gevonden voor de overnamejacht, maar Termont lonkt ook naar industriële bondgenoten. Bedrijven als het Nederlandse staatsbedrijf Gasunie zijn een logische keuze. Met gewezen Gasunie-topman Marcel Kramer had Termont een goede band, maar ook met diens opvolger Paul Van Gelder heeft hij al gesproken. In Duitsland heeft Termont dan weer rechtstreeks toegang tot de bestuurskamers van de lokale energiereuzen RWE en E.ON.

Gentse connectie

In grote energiedossiers speelt Termont nooit soloslim. 'Hij laat zich bijstaan door een brede groep experts die hem briefen met korte nota's. Die gebruikt hij als basis voor verdere onderhandelingen', aldus een waarnemer. Zijn trouwe rechterhand bij alle gesprekken met de top van energiebedrijven is Fluxys-CEO Walter Peeraer. Een van zijn belangrijkste adviseurs is zakenbankier Yves Vervaet, managing director bij Banca Leonardo. Vervaet (ex-ABN AMRO en RBS) wordt door vriend en vijand omschreven als een van de grootste experts in de energiesector.

Als burgemeester van Gent houdt Termont ook een oogje in het zeil bij het hoogspanningsbedrijf Elia en de elektriciteitsproducent SPE/Luminus. In beide bedrijven houden de Belgische gemeenten een belangrijk controleaandeel aan. Op de Belgische markt kan Termont terugvallen op zijn Gentse connectie. De huidige Gentse schepen van de Haven Christophe Peeters (Open VLD) is bestuurder bij SPE, terwijl OCMW-voorzitter Geert Versnick (Open VLD) de raad van bestuur van distributienetbeheerder Eandis voorzit. Ook gewezen Fluxys-topvrouw Sophie Dutordoir, die Jean-Pierre Hansen opvolgde aan het hoofd van Electrabel, heeft Gentse roots.

Het Belgische energielandschap is een kluwen van gemeentelijke bedrijven en intercommunales. En ook die wereld kent Termont als zijn broekzak. Toen hij in 2006 burgemeester werd, nam hij ontslag uit 33 mandaten. Vandaag is hij enkel nog betrokken bij Fluxys, de Vlaamse Energieholding, de watermaatschappij TMVW en het Gentse havenbedrijf. Bij die laatste twee speelt hij dan nog veeleer een passieve rol.

De sp.a is traditioneel stevig ingebed in de energiesector. De partij beschouwt energie als strategisch te belangrijk om te veel aan het privé-initiatief over te laten. Termonts stads- en partijgenote Freya Van den Bossche is Vlaams minister van Energie, terwijl het gewezen partijkopstuk Steve Stevaert bestuurder is bij netbeheerders Infrax en Elia. Sp.a-coryfee Louis Tobback is dan weer bestuurder bij Eandis. In zijn partij wordt Termont wel eens tot het oude, linkse kamp gerekend, maar net door zijn belangen en contacten in de energiesector wordt met veel respect over hem gesproken. 'Hij roert zich binnen het partijbureau, waar hij ook bijna altijd present is. Hij kan zeggen wat hij denkt, en er wordt naar hem geluisterd. Daarom weegt hij op de besluitvorming. Het is een kuitenbijter die niet afgeeft, en dat kunnen velen wel appreciëren', is te horen in socialistische kringen.

Havenbazen

Voor hij burgemeester werd, was Daniël Termont twaalf jaar lang schepen van Haven en Economie in Gent. Dat leverde hem bijkomend een uitgebreid netwerk op, van de Gentse CEO's van ArcelorMittal en Volvo tot grote buitenlandse havens. Voor zijn werk als schepen van de Haven trok hij ook geregeld naar Zuid-Amerika, de Scandinavische en de Baltische landen. 'Dat deel van zijn adresboekje is de voorbije vier jaar grotendeels zonder update gebleven, waardoor de meeste contacten toch wat verwaterd zijn', klinkt het bij havenbronnen. 'In Gent is er een stilzwijgende overeenkomst dat de burgemeester de topman (gewezen sp.a'er Daan Schalck, red.) en voorzitter van het Havenbedrijf (Christophe Peeters, red.) niet voor de voeten loopt. Termont heeft dus bewust wat afstand gehouden. Bovendien zijn er de voorbije jaren in Gent heel wat nieuwe bedrijven bijgekomen en was er een vrij groot verloop aan de top van de grote ondernemingen.' Toch zouden belangrijke havenbazen als Philippe Van de Vyvere van de holding Sea-Invest nog altijd tot de intimi van Termont behoren.

'Dat elektronische boekje van hem, daar zou ik toch wel eens door willen bladeren', zegt een voormalige Gentse schepen. 'Ik schat dat daar meer dan 1.000 relevante telefoonnummers in staan.' En toch is Termont geen geboren netwerker, anders dan zijn partijgenoot Steve Stevaert. 'Op recepties voelt hij zich meestal niet op zijn gemak. Bovendien wordt hij in het buitenland wel eens vreemd bekeken met zijn sappige Gentse accent en soms weinig subtiele humor', klinkt het. 'Maar het moet gezegd, de man heeft de neus van een speurhond als het aankomt op functionele contacten die hem nog van pas kunnen komen.' Dat Termont een instinct heeft voor interessante netwerken, bewijst zijn zitje in de twaalfkoppige raad van bestuur van Eurocities. Daardoor mag hij op gezette tijden aanschuiven naast de burgemeesters van grote steden als Warschau, Kopenhagen en Wenen. Van dat samenwerkingsverband tussen alle grote Europese steden is hij sinds vorig jaar ook secretaris. Dat netwerk weet Termont opnieuw handig in te zetten voor zijn eigen belangen. 'De voorbije maanden wist Termont zich in Gent geen raad met groepjes Roma-migranten. Op zijn aansturen heeft het uitvoerend bureau van Eurocities intussen een werkgroep opgericht om te werken rond de problematiek', zegt Betty De Wachter van de Vereniging van Vlaamse Stede en Gemeenten (VVSG). Via Eurocities kan Termont ook mee helpen wegen op de besluitvorming over Europese subsidies voor regionaal en stedelijk beleid. De komende drie jaar vallen alle beslissingen over het nieuwe structuurplan 2014-2020 voor de Europese regio's. Hoewel de Europese Unie officieel niet bevoegd is voor stedelijk beleid, zal daar in het nieuwe regionale programma een stevige brok over opgenomen worden. Een deel van de beschikbare fondsen zal ook verdeeld worden over gezamenlijke projecten van diverse steden rond dezelfde thema's. 'Om die redenen kan het bureau Eurocities best een handige plaats zijn om te zitten', klinkt het bij een waarnemer. 'Zeker als secretaris heeft Daniël Termont uit de eerste hand wat er beweegt en leeft onder zijn collega-burgemeesters. Daarnaast heeft hij via de lobby van het stedennetwerk rechtstreeks toegang tot de Europese Commissie. Zo was er vorig jaar een belangrijke vergadering met de Europese commissaris voor Begroting, Janusz Lewan- dowski. Daar zat Termont bij. En wees maar zeker dat hij de eurocommissaris voor regionaal beleid Johannes Hahn, een gewezen burgemeester van Wenen, ook al kent.'

 

Dries Bervoet en David Adriaen

© 2011 Mediafin