Daniël Termont eert auteur Tahar Ben Jelloun
om inzet tegen discriminatie

24.11.2011

De Marokkaanse schrijver/dichter/essayist Tahar Ben Jelloun (1944) woont en werkt sinds 1971 in Parijs. In zijn oeuvre strijdt hij onophoudend tegen racisme en discriminatie. In zijn essay 'Papa, wat is een vreemdeling?' legt hij zijn 10-jarige Mériem uit wat die begrippen inhouden.

Aan de vooravond van het internationale congres van de 'European Coalition of Cities Against Racism' in Gent bood de Universiteit Ben Jelloun een eredoctoraat aan. Daniël was één van de sprekers, u kan zijn tekst hieronder lezen.

Mijnheer de rector
Mijnheer de schepen, collega Guy
Dames en heren academici en genodigden

Monsieur Ben Jelloun, en ma capacité de maire de la Ville de Gand, et aussi au nom de mes collègues du collège du maire et des adjoints au maire, je suis particulièrement honoré de pouvoir vous accueillir dans notre ville. Honorè, mais pas du tout étonné – comme ce n’est pas du tout une coïncidence que l’Université de Gand, vous offre ce doctorat honoris causa.

Het is inderdaad geen toeval, dames en heren, dat Tahar Ben Jelloun net hiér een eredoctoraat krijgt aangeboden. Onze stad telt vandaag bijna 250.000 inwoners, van precies 159 verschillende nationaliteiten. Daarover zeggen we dan: ‘Diversiteit is de realiteit in Gent’. En dat beschouwen we als een bijzondere rijkdom. Bovendien heeft onze stad een uitstekende reputatie, als ‘stad van kennis en cultuur, toegankelijk voor iedereen’. De grootste studentenstad van het land; een jonge, creatieve stad die de afgelopen jaren werd ontdekt én geroemd door National Geographic, CNN, The Guardian, Le Monde, Der Spiegel en zelfs de UNESCO. Niet de minsten dus, en dat doet mij veel plezier, als burgemeester.

Bovendien heeft Gent een stevige reputatie als ‘warme’, solidaire stad. De beroemde Canadese professor en stedenconsultant Richard Florida (ook kandidaat voor een eredoctoraat van deze universiteit trouwens) schreef in zijn bestseller ‘The rise of the creative class’ dat, in de toekomst, steden alleen succesvol zullen kunnen zijn als ze de zogenaamde ‘3 T’s’ hebben: talent, technologie, en tolerantie. Gelukkig hééft Gent die alledrie!

Hoe dan ook: als tweede grootste stad van het land, krijgt ook Gent te maken met de klassieke stedelijke uitdagingen, die vooral te maken hebben met bevolkingsgroei en verarming. Gent is sinds 1998 continu gegroeid – de laatste jaren vooral door migratie uit Oost-Europa, uit landen zoals Bulgarije en Slovakije. Een migratie door arme mensen, vooral. Wat logisch is: dié mensen zijn op zoek naar een beter leven in onze contreien, omdat ze in hun thuislanden moeten overleven op een hongerloon, of omdat ze ronduit worden gediscrimineerd en verjaagd.

Toegegeven: het is vaak moeilijk voor een burgemeester om daar mee om te gaan. De principes zijn duidelijk: ik ben een sociaal-democraat, dus ik wil zo veel mogelijk mensen helpen een beter leven te kunnen leiden. Je kan nu eenmaal vooral zien hoé democratisch een samenleving is, aan de manier waarop ze met haar minderheden omgaat. Maar de druk is groot, in Gent. Té groot. Want: onze solidariteit is dan wel internationaal, ze is niét grenzeloos. Te veel mensen komen naar onze stad, te weinig mensen kunnen nog geholpen worden. Daar moeten we allemaal samen iets aan doen.

Gelukkig staan we er als stadsbestuur niet alleen voor. Ook hogere overheden moeten hun verantwoordelijkheden nemen, en doén dat ook – al heeft het lang geduurd vóór dat zo was. Vlaanderen geeft ons extra centen om begeleiding te voorzien in onze wijken, de federale overheid probeert misbruik onmogelijk te maken. De Europese tanker is moeilijker van richting te veranderen. Ik zou zo graag zien dat de openlijke discriminatie van bevolkingsgroepen in de landen van herkomst keihard wordt aangepakt, maar de molen draait traag. Te traag naar mijn goesting. Maar we gaan door met die strijd.

’t Is een strijd die gelukkig ook niet alléén door overheden wordt gestreden. Zo staat het ook in onze stadsmissie: we moeten álle creatieve krachten bundelen, om van Gent een duurzame, open en solidaire stad te maken.

We kunnen rekenen op de steun en de initiatieven van individuen; van ngo’s en andere verenigingen; en van de leidende academische en culturele elite, waarvan Tahar Ben Jelloun een exponent is. Die helpen ons jonge mensen op te voeden tot ware humanisten. Of, zoals Tahar Ben Jelloun schrijft in zijn essay ‘Papa, wat is een vreemdeling?’, het gesprek met zijn jonge dochter Mériem: ‘Je bent altijd vreemd, maar racisten hebben gewoon schrik’. Jonge mensen moet je leren dat er maar één mensengeslacht is, dat er geen verschillende mensenrassen zijn, laat staan dat er meerder- en minderwaardige zouden zijn. Mensen moeten elkaar kunnen ontmoeten, om zélf te kunnen vaststellen dat ‘die Andere’ ook maar een mens is, en dat wantrouwen niet nodig is, alleen maar omdat hij een andere huidskleur heeft of anders praat…

Kennis en ontmoeting, ’t zijn niet toevallig twee van de belangrijkste zaken die de basis van ons beleid vormen in Gent. We zijn dan ook vaak een pionier geweest in Vlaanderen, als het op initiatieven tegen discriminatie aankomt. Guy Reynebeau, die in onze stad schepen van Welzijn en Gezondheid is, en ook verantwoordelijk is voor integratie, zal u daar zo meteen meer over vertellen.

Dames en heren, in zijn voorwoord bij ‘Papa, wat is een vreemdeling?’ schrijft Kader Abdolah over Tahar Ben Jelloun dat hij, en ik citeer: ‘(…) luistert naar de stem van de ontwortelde mensen, (…) en ‘de stem is van de minderheden’.

Monsieur Ben Jelloun, le monde a besoin de beaucoup plus d’hommes comme vous. J’ose espérer que la remise de ce doctorat honoris cause, inspirera beaucoup d’autres.

Au nom de tous les citoyens Gantois: félicitations!
Merci.

Daniël Termont
Burgemeester stad Gent


[©m&b2011]